ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

του Μωχάμετ Σαλέχ Χαρούν

Η προδοσία του πατέρα

RFI ENGLISH / HERALD DE PARIS, 18 ΜΑΪΟΥ 2010

H μοναδική αφρικανική συμμετοχή στο φετινό διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ των Καννών είμαι μια μεταφορά για την ήπειρο, ακόμη και για ολόκληρο τον πλανήτη μας, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη της, Μωχάμετ Σαλέχ Χαρούν.

 

“Η Κραυγή ενός Ανθρώπου” είναι μια ιδιαίτερη ιστορία. Ο ήρωας της είναι ο Άνταμ, ο οποίος είναι μέλος της εθνικής ομάδας κολύμβησης ενώ η κύρια ασχολία του είναι το ψάρεμα, “με το οποίο τα παιδιά παραδοσιακά γεννιούνται στο νερό”. Έτσι γίνεται πρωταθλητής. Αυτή η νίκη του, του φέρνει και τη μετέπειτα δουλειά του ως υπευθύνου πισίνας ενός ακριβού ξενοδοχείου, μια δουλειά που ολοκληρώνεται με ταπείνωση καθώς τον αντικαθιστά ο γιος του.

 

“Ο κόσμος του Άνταμ καταρρέει και σιγά σιγά χάνει ότι του ανήκε, το οτιδήποτε ήταν δικό του”, εξηγεί ο Χαρούν.

 

Ο γιος του, Αμπντέλ, του παίρνει τη δουλειά καθότι δείχνει πιο κατάλληλος, που σημαίνει ότι είναι περισσότερο ελκυστικός για την πελατεία του ξενοδοχείου. Έπειτα, και ύστερα από πιέσεις των τοπικών αρχόντων, ο Άνταμ στέλνει τον γιο του στον πόλεμο.

 

Αυτή η θυσία φέρνει τον Άνταμ αντιμέτωπο με φιλοσοφικά ερωτήματα, λέει ο Χαρούν. “Υπάρχει Θεός”. “Και τι κάνει;”. “Τον προσέχει;”.

 

Η ταινία μπορεί να διαβαστεί και ως μια μεταφορά για την Αφρική, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη.

 

“Οι πατεράδες πιθανότατα υποθηκεύουν το μέλλον των επόμενων γενιών”, ολοκληρώνει ο δημιουργός.

 

Κι αυτό δεν συμβαίνει μόνο στην Αφρική.

 

“Αυτό συμβαίνει σε όλο τον πλανήτη – αν για παράδειγμα εξετάσετε το παγκόσμιο οικοσύστημα τότε είναι ξεκάθαρο ότι οι γενιές μας έχουν καταστρέψει τον πλανήτη για εκείνους που ακολουθούν”.

 

 


 

 

Ένας άντρας που ουρλιάζει

ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2011

Πέρα από τις εμπορικές ταινίες, που έχει άφθονες φέτος το 12ο Γαλλόφωνο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, υπάρχουν και οι καλλιτεχνικές, που αξίζουν την προσοχή μας.

Μια ταινία με βάθος και ψυχή είναι το “Η Κραυγή ενός Ανθρώπου” του 50χρονου Μωχάμετ Σαλέχ Χαρούν από το Τσαντ (6 Απριλίου, “Αττικόν”, 6.30 μ.μ.). Κέρδισε πέρυσι στις Κάννες το Βραβείο της Επιτροπής, το πρώτο που πήρε το Τσαντ στην ιστορία του θεσμού. Εκεί συναντήσαμε τον σκηνοθέτη και μας μίλησε για την ταινία του, μια “αλληγορία πάνω στην αφρικανική πραγματικότητα που σπαράσσεται από τους εμφυλίους πολέμους”.

Μέσα σε ένα σκηνικό, που ο πόλεμος παραμονεύει στη γωνία, εκτυλίσσεται η ιστορία. Ο 60χρονος Ανταμ, πρώην πρωταθλητής κολύμβησης, είναι επιθεωρητής της πισίνας ενός ξενοδοχείου. Όταν αλλάζει διεύθυνση και περνάει στα χέρια μιας ομάδας Κινέζων (“η Κίνα είναι πλέον παρούσα στην αγορά της Αφρικής”, λέει ο σκηνοθέτης), εξαναγκάζεται να παραχωρήσει τη θέση του στο γιο του. Το Τσαντ βρίσκεται στα πρόθυρα εμφυλίου, με τους επαναστάτες να επιτίθενται στην κυβέρνηση, που ζητεί από τους πολίτες υποστήριξη. Το μόνο που μπορεί να προσφέρει ο Ανταμ είναι το γιο του ως στρατιώτη...

Το Τσαντ βρίσκεται σε εμφύλιο εδώ και τέσσερις δεκαετίες. “Όταν ήμουν 18 χρόνων με χτύπησε μια αδέσποτη σφαίρα, καθώς περνούσα το δρόμο”, θυμάται ο σκηνοθέτης. “Ο πατέρας μου με πήρε στις πλάτες του για να περάσουμε ένα ποτάμι στα σύνορα του Τσαντ με το Καμερούν”. Αρκετά χρόνια αργότερα, ακόμη ένα περιστατικό τον έκανε να πάρει μολύβι και χαρτί για να γράψει το “Η Κραυγή ενός Ανθρώπου”. Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας του “Εποχή Ξηρασίας” (2006), στο Τσαντ, μπήκαν πάλι οι επαναστάτες στην πόλη και ακολούθησε ένας εξάωρος πόλεμος με 300 νεκρούς. “Ο πρωταγωνιστής έκλεινε τα 18. Δεν μπορούσαμε να του κάνουμε γιορτή. Συγκλονίστηκα γιατί συνειδητοποίησα ότι το "δώρο" του ήταν να βρεθεί σε έναν πόλεμο”, λέει ο σκηνοθέτης.

Το “Η Κραυγή ενός Ανθρώπου” υφαίνεται γύρω από τη σχέση πατέρα-γιου. Ο Άνταμ συμβολίζει όλους τους πατεράδες που στέλνουν τα παιδιά τους στον πόλεμο. Ο πατέρας του Χαρούν, βέβαια, διπλωμάτης στο επάγγελμα, τον έστειλε στο Παρίσι για σπουδές, όπου και μένει μέχρι σήμερα.

“Όταν δραπετεύεις από τη χώρα σου, όπως οι νέοι της Αφρικής, σημαίνει ότι οι μεγαλύτεροι δεν έκαναν καλά τη δουλειά τους και ότι εκεί δεν υπάρχει μέλλον. Πίσω από την ιστορία μου κρύβεται μια γενικότερη ιδέα, ότι ο πόλεμος περνάει από γενιά σε γενιά, από πατέρα σε γιο, και ότι οι γονείς υποθηκεύουν το μέλλον των παιδιών τους”.

Η θέση του για την πολιτική κατάσταση στο Τσαντ, ωστόσο, είναι αμφίσημη. “Δεν είναι ακριβώς”, εξηγεί, “δικτατορία. Έχουμε ελεύθερο Τύπο. Γίνονται εκλογές, που δεν είναι βέβαια διαφανείς, αλλά υπάρχει ένα είδος δημοκρατίας”. Το σίγουρο είναι ότι δεν τάσσεται με καμία πλευρά. “Θέλουμε απλά ειρήνη”, λέει.

Το ίδιο και ο ήρωας του, ο Άνταμ, που νιώθει “όμηρος” ενός εμφυλίου πολέμου και ολομόναχος στη δοκιμασία του, αφού δεν πιστεύει ούτε στον Θεό. Παρ' όλα αυτά ποτέ δεν γίνεται “ο άντρας που ουρλιάζει”, όπως υπονοεί ο τίτλος της ταινίας. Ο σπαραγμός του είναι βαθύς και εσωτερικός, όσο και η δύναμη της ταινίας, που πηγάζει από μια απλή και λιτή σκηνοθεσία, χωρίς κραυγές. Φωνάζει λίγα, αλλά υπονοεί περισσότερα.


Κινηματογράφος ΑΣΤΥ